Boşanmanın Türkiyede Tanınması

Ülkemizde yürürlükte olan hukuk sistemine göre,  yabancı mahkeme ilamlarının Türkiye’de doğrudan doğruya tanınması mümkün değildir. Kural olarak yurtdışında bir ülkede verilen mahkeme kararı, o ülke bakımından etkisini doğurur. Yabancı Mahkeme ilamı, Türk Mahkemeleri tarafından tanıma ve tenfiz kararı verildikten sonra ülkemizde hukuki sonuç doğurmaya başlayacaktır.

Yabancı mahkeme kararının, Türk Mahkemeleri tarafından tanınmasına ve tenfizine karar verilmedikçe, hukuki bir sonuç doğurmayacağı gibi, bu ilamlar, kesin delil olarak da kullanılamayacaktır. Bununla birlikte yabancı mahkeme kararları için hiçbir hukuki değer taşımadıkları da söylenemez. Türk Mahkemelerince tanınmamış olan yabancı mahkeme kararları herhangi bir ihtilaf halinde , takdiri delil şeklinde bir ispat vasıtası olarak kullanılabilecektir. Ayrıca yabancı mahkeme kararının Türk Mahkemeleri tarafından tanınmış olması, bu ilamı icra edilebilir kılmayacaktır. Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icrası için tenfiz kararı verilmesi gereklidir.

Mahkemelerin vermiş oldukları kararlar sonuçlarına göre, tespit, inşai ve eda kararları olarak nitelendirilebilir. Tanıma davasının konusu, inşai olan yani yenilik doğuran, varolan bir hukuki durumu değiştiren, ortadan kaldıran ya da yeni bir hukuki sonuç meydana getiren kararlara ilişkindir. Tanıma davasının konusuna giren davalara örnek vermek gerekirse, boşanma, isim değişikliği, evlat edinme gibidir. Bu gibi konularda yurtdışında verilmiş olan mahkeme kararlarının tanınması, Türkiye’de bu kararlara kesin hüküm kuvveti kazandıracaktır. Yukarıdaki örnekte verdiğimiz boşanma kararı inşai bir karar olup, boşanmanın Türkiye’de tanınması infazı gerektiren bir durum ortaya çıkarmaz. Boşanmanın tanınmasının nüfusa tescili, icrai bir işlem gibi görünse de aslında sadece bildirici bir işlemdir.

Bununla birlikte, yabancı mahkeme kararı Türkiye’de icra edilmek üzere davalının bir işi yapması, bir şey vermesi, veya bir işi yapmaması şeklinde bir eda hükmü içeriyor ise, örneğin nafaka, tazminat ödenmesi, velayetin taraflardan birisine verilmesi gibi, bu defa tenfiz kararı gerekecektir. Türk Mahkemesinin vereceği tenfiz kararı ile, yabancı mahkeme kararı icra edilebilme özelliği kazanacaktır. Tenfiz kararı verilmesi aynı zamanda bünyesinde tanıma kararını da içerir.

Yabancı mahkeme kararlarının tanınması konusunda, Türkiye Cumhuriyeti’nin imzalamış olduğu gerek iki taraflı gerekse çok taraflı sözleşmeler mevcuttur. Bu durumda karşılıklı veya çok taraflı sözleşmelere imza atan devletler açısından, tanıma davalarında, iç hukuk kuralları yerine öncelikle milletlerarası sözleşme kuralları uygulanacaktır. Türkiye Cumhuriyeti, özellikle boşanma ile ilgili olarak iki taraflı veya çok taraflı bir sözleşme yapmamış ancak, genel olarak yabancı ilamların tanınması ve tenfizine yönelik bir çok anlaşma imzalamıştır.

Posted in Boşanma Tanıma Tenfiz | Leave a comment