İş Sözleşmesinin Özellikleri


İş Sözleşmesinin Özellikleri

İş sözleşmesi özel hukuk kapsamında değerlendirilmesi gereken sözleşmelerdendir. İş sözleşmesinin tarafları bu sözleşmeyi serbest iradeleri ile oluşturdukları gibi, sözleşmede ast- üst ilişkisi bulunmamaktadır. Ayrıca taraflar, iş sözleşmesinin ücret veya çalışma süreleri gibi içeriğini kendileri belirlediği için, iş sözleşmeleri özel hukuk nitelikleri taşımaktadır.


İş Sözleşmesi Devamlıdır :
Alım satıma ilişkin sözleşmelerde, ifa ile birlikte sözleşme sona erdiği halde, iş sözleşmeleri devamlılık içermektedir. Tarafların birbirlerine karşı taahhüt ettikleri edimler bir kez ifa edilmekle sona ermez. Gerek işçinin taahhüt ettiği hizmet borcunu devamlı olarak yerine getirmesi, gerekse işverenin taahhüt ettiği , ücret ödeme, iş sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili tedbirleri devamlı surette yerine getirmesi nedeniyle iş sözleşmeleri devamlı sözleşmeler olarak kabul edilir.


İş Sözleşmesi İki Tarafa Borç Yükler :
İki tarafa borç yükleyen sözleşme tipleri incelendiğinde, taraflar sözleşmenin başlangıcından itibaren hem alacaklı hem de borçlu konumdadır. İş sözleşmelerinde de, işçi ücret alacağına karşılık iş görme borcu altına girmekte, işveren ise hizmet isteme hakkına sahip olup aynı zamanda ücret ödeme borcu altına girmektedir. Bu nedenle iş sözleşmeleri iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdendir.


İş Sözleşmesi Şahsa Bağlıdır :
Her ne kadar işveren açısından ücret ödeme borcu malvarlığına ilişkin bir borç olsa da , iş sözleşmeleri malvarlığına ilişkin diğer sözleşmelerden (kira, alım satım vb..) ayırmak gerekecektir. İş sözleşmesinin şahsa bağlılığı asıl olarak işçi yönünde ortaya çıkmaktadır. İş sözleşmesinde işçinin kişiliği önem taşıyacaktır. İşçinin sadece emeği değil, işi yapma isteği, işi yapma yeteneği gibi şahsına bağlı özellikleri ile, sadakat borcu, emirlere itaat borcu gibi işçinin şahsına bağlı durumlar söz konusu olduğundan iş sözleşmeleri şahsa bağlıdır.

İŞ SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI


Hizmet :
İş sözleşmesinin unsurlarından ilki Hizmet unsurudur. Hizmet, işçinin iş sözleşmesi ile yerine getirmeyi taahhüt ettiği borçtur. İş sözleşmesinde hizmet, insan emeğine dayalı olarak fikri veya bedeni olarak iş görmesidir. Hizmet her ne kadar insan emeğinden kaynaklanan bir ekonomik faaliyet olarak tanımlanmış olsa da , yapılan işin ekonomik bir yarar sağlayıp sağlamadığı işveren tarafından takdir edilecektir. İşçi kendisinden talep edilen işi yapmak suretiyle hizmet unsurunu yerine getirmiş olacaktır. Hizmet unsurunun gerçekleşmesi için işçinin fiilen çalışmasına da gerek olmadığı durumlar mevcut olup, bazen işçinin işverenin emrine hazır bulunması da hizmet unsuru için yeterli olacaktır. İş sözleşmesindeki hizmet unsuru, aktif ve olumlu hareketlerle sağlanacaktır, olumsuz bir edimle, örneğin bir şeye katlanma veya bir şeyi yapmaktan kaçınma şeklinde hizmet söz konusu değildir.


Ücret :
Ücret ödemesi , iş sözleşmesi ile işverenin yerine getirmeyi taahhüt ettiği borcudur. Borçlar Kanunu 314. Maddesinde, işin niteliğine göre o hizmet ancak ücret karşılığında yapılabilirse iş sözleşmesi kurulmuş olur demektedir. Ücret hususunu içermeyen bir sözleşme iş sözleşmesi sayılmayacaktır.

  1. Ücret nakten ödenecek bir tutar olmalıdır.
  2. Nakten ödenen bu tutar para olarak anlaşılmalıdır.
  3. Ücret iş sözleşmesinde açıkça kararlaştırılmış olmayabilir. Durumun gereklerine göre belirlenebilir olması yeterlidir.
  4. Ücretin işveren tarafından ödenmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Üçüncü kişiler için de işçiye ücret ödenmesi imkanı mümkündür.
  5. İşverenin işlerinin kötüye gitmesi durumunda da işverenin ücret ödeme yükümlülüğü devam eder.


Bağımlılık :
İş sözleşmesinin, konusu insan faaliyeti olan diğer sözleşmelerden ayrıldığı en önemli nokta bağımlılık unsurudur. Anayasa Mahkemesi kararında, iş sözleşmesini iş görmeye ilişkin diğer sözleşmelerden ayıran bu bağlılık unsurudur. İş sözleşmesinde işçi az veya çok işverene bağlıdır. Yani o, çalışmasını, hizmetini işverenin gözetimi ve yönetimi altında yapar denmektedir. 4857 sayılı kanun da iş sözleşmesi tanımında bağımlılık unsuruna açıkça yer vermiştir. Yargıtay bazı kararlarında bağımlılık unsurunun gerçekleşmesi için işin işverenin işyerinde yapılması şartını aramış ise de, aslında bağımlılık unsuru, işin belli bir organizasyon dahilinde, işverenin emir ve talimatları doğrultusunda yapılıyor olması kaydı ile, işverenin işyeri dışında yapılmasını kapsar. Bu durum özellikle, evden çalışma durumunda çalışanın bağımlılık durumumun ispatı için önem taşır.

Av.Kemal ŞENER

İş Sözleşmesinin Özellikleri ile Benzer Yazılar:

18 Ağustos 2013 Saat : 12:44

İş Sözleşmesinin Özellikleri Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

.:: Mail İletişim Formu : Bize Yazınız ::.
Adınız:
Telefon:
E-mail: